spór o zupę ryżową


An early drawing of solar granulation J.M. Vaquero, HISTORIA Y FILOSOF́IA DE LA F́ISICA, Universidad de Extremadura, Ḿerida, Spain.

Artykuł Vaquero z Uniwersytetu w Meridzie inspirowany jest ilustracją obserwacji tranzytu Wenus 3 czerwca 1769 roku przez José Ignacio Bartolache oraz José Antonio Alzate w Meksyku.

Czy to jest pierwszy rysunek granulacji fotosfery?

Czy to jest pierwszy rysunek granulacji fotosfery?

Sposób rysowania powierzchni Słońca sugeruje widoczną granulację, z drugiej strony może to być jedynie technika cieniowania. Rysunek przedstawia również plamy słoneczne. J. M. Vaquero twierdzi jednak, że taki sposób wypełniania powierzchni nie był popularny w XVIII wieku, również nie istniała wtedy ustalona terminologia opisująca granulację fotosfery.

Był to okres, gdy w Europie wiele dyskutowano na temat natury Słońca. W tym czasie Carl Friedrich Gauss obserwował granulację powierzchni i Wikipedia jemu przypisuje [1] analogię do zupy ryżowej. Wiliam Herschel[2] również opisał obraz Słońca widziany przez teleskop wyposażony w przyciemniający filtr: „Die Sonne sieht wie Reissuppe aus”[3] Być może zupa ryżowa była po prostu hitem osiemnastego wieku i wielu innych obserwatorów również dostrzegło ją w obrazie Słońca.

O Bartolache i Alzate niewiele można znaleźć w internecie (nie tylko po polsku). W ich czasach Wicekrólestwo Nowej Hiszpanii było posiadłością kolonialną, lecz również młodym centrum naukowym zasilanym wiedzą ze Starego Kontynentu. Fundamentalne dzieła naukowe (Lavoisiera, Lalandego, Cassiniego) były w Meksyku dobrze znane i studiowane z uwagą.

José Ignacio Bartolache (1739-1790)  był matematykiem, lecz zajmował się wieloma dziedzinami nauki, m. in. fizyką i medycyną, wydawał El Mercurio volante. Bartolache kojarzony jest dziś przede wszystkim z próbą weryfikacji cudowności płaszcza Juana Diego z widniejącym na nim wizerunkiem Matki Boskiej z Guadalupe. Zgłębiał też tajemnicę popularnej wówczas kobiecej choroby – histerii[4] , poszukując przyczyn w czekoladzie, zbyt ciasnych ubraniach oraz późnym spaniu i wstawaniu.

Ksiądz José Antonio Alzate y Ramirez (1737-1799) był członkiem i korespondentem francuskiej i hiszpańskiej akademii nauk.

Wielce znaczącą postacią w trzecim etapie rozprzestrzeniania się i akceptacji astronomii współczesnej (w tym również teorii heliocentrycznej Kopernika) w Nowym Świecie był ksiądz J. A. Alzate y Ramirez, członek korespondent Real Academia de las Ciencias w Paryżu i Jardin Botanico w Madrycie, autor wielu publikacji z różnych dziedzin (astronomia, zoologia, botanika, filozofia, historia i sztuka). Był on też od 1790 r. wydawcą meksykańskiego pisma pt. „Gazeta de Literatura de Mexico”, jednego z pierwszych periodyków w Ameryce, poświęconych głównie popularyzacji odkryć naukowych, obserwacjom lub badaniom eksperymentalnym, robionym zgodnie z duchem i metodami nauki nowoczesnej. W „Gazeta” Alzate opublikował bardzo ważny anonimowy artykuł pt. „Analisis”, który powiększa naszą wiedzę na temat znajomości teorii Kopernika w Ameryce.[5]

1  pl.wikipedia.org/wiki/Granule

2 W niebo wpatrzeni. Nieoficjalna historia astronomii od Babilonu do ery kosmicznej, (oryg. Watchers of the Sky), Willy Ley, tłum. E. Kolińska, B. Orłowski, PIW 1984, stron: 556, ISBN: 83-06-00983-5

3 Słońce wygląda jak zupa ryżowa.

4 Eve’s Enlightenment: Women’s Experience in Spain and Spanish America, 1726 – 1839, Catherine M. Jaffe, Elizabeth Franklin Lewis, LSU Press, 2009, str. 148 – 149

5 Głos Uczelni, UMK Toruń, Luty 2004


Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii Historia i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s