Mikołaj Smogulecki


Mu Ni Ge
czyli Mikołaj Smogulecki

A czym zajmował się Jan Mikołaj – Smogulecki, Smogolecki, Jean Nicolas Smogolenski, Nicolo Smogulec a Smogulekei, Ioanni Nicolao a Smogulecz Smogulecki – znany w Chinach jako Mù Ní Gé (Mu Ni-ko)?

Bronił swej pracy na uniwersytecie we Fryburgu u promotora, jezuity, profesora matematyki Georga Schönbergera. Astronomia była wtedy częścią matematyki.

Czy teraz jest w Chinach tak samo (nie) popularny jak w Polsce?

Smogulecki był uczniem profesora Scheinera we Fryburgu, być może łączyła ich bliższa znajomość i prawdopodobnie pod jego wpływem  dokonał wyboru tematu swej pracy[1]Sol illustratus ac propugnatus… okazała się dla Scheinera rozprawą na tyle znaczącą, by wspomnieć o niej w Rosa Ursina.

Scheiner publikując Rosa Ursina miał lat 55 i uznanie naukowca. W swej pracy wspomina publikację 16-letniego Mikołaja Smoguleckiego (str.644), co nie jest błahostką, biorąc pod uwagę, że o Galileo wspomina jedynie przy okazji kardynała Bellarmina (str. 777), choć jego życie i praca wyjątkowo splotły się z postacią Galileusza.

Rosa Ursina – Christoph Scheiner wymienia w swej pracy rozprawę Mikołaja Smoguleckiego

Tak opisuje w biografii Smoguleckiego ten okres kształcenia w Przeglądzie Powszechnym z 1929 roku ks. E. Kosibowicz TJ [2]:

„Piętnastoletni Mikołaj znalazł się nagle w rojnem gronie skorej do burd i głośnych wybryków studenckiej młodzieży. Inne, tu były zwyczaje niż w Polsce, inny tryb życia, niż w rodzinnym dworze, większa swoboda i rozrywek więcej, ale młody Mikołaj nie marnował czasu na hulaszcze życie. Niemały talent do nauk ścisłych, zamiłowanie do matematyki, złączone z ambicją i pragnieniem odznaczenia się wśród cudzoziemców, chroniły młodzieńca przed lekkomyślnością, dodawały bodźca w pracy. Że praca ta była naprawdę gruntowną, świadczy najlepiej fakt, nawet na owe czasy niezwykły, iż 15-to lub co najwyżej 16-letni młodzieniec zdołał już w Fryburgu ogłosić drukiem swą łacińską pracę pod tytułem „Sol”, czyli słońce. . .
Treści tego dziełka niestety nie znamy. Można przypuszczać, iż młody student opracował w niem jakiś ciekawszy temat z zakresu astronomji. Ze jednak praca ta, musiała mieć pewną wartość, na to nie brak nam dowodu. W tym samym bowiem okresie, t j , między rokiem 1626 a 1630, znany astronom i matematyk Krzysztof Scheiner T. J. wydał poważne dzieło astronomiczne, pod barokowym tytułem:Rosa Ursina i t.d. i właśnie w tem dziele cytuje między innemi także pracę M. Smoguleckiego: Sol. Scheiner miał już swe imię i swoją powagę, jako profesor matematyki w Ingolsztadzie, Fryburgu, a nakoniec w Rzymie. (…) Być może, iż właśnie Scheiner był profesorem młodego Polaka w Fryburgu, iż łączyła ich bliższa znajomość a może i przyjaźń, iż wyboru tematu swej pracy dokonał Smogulecki właśnie pod wpływem słynnego profesora.
W każdym razie rozprawa ta musiała mieć swoje znaczenie, kiedy tak poważny uczony czytał ją i w swojem dziele uwzględnił.”

Szkice obserwacji plam na Słońcu z pracy Smoguleckiego Sol illustratos ac propognatus… [pagina 45]

Słońce nad równikiem – z pracy Smoguleckiego Sol illustratos ac propognatus… [pagina 105]

Efekt halo – z pracy Smoguleckiego Sol illustratos ac propognatus… [pagina 123]

Różne źródła (np. Wikipedia) podają Kraków jako miejsce urodzenia. O to miano upomina się też rodowa wieś – Smogulec. Wieś założona w XI wieku i istniejąca do dziś.

W 1636 Mikołaj zrezygnował z dalszej kariery politycznej (nie byle jakiej, bo do tej pory: dworzanin królewski, starosta nakielski, poseł na sejm,  deputat do Trybunału Koronnego) i wstąpił do zakonu jezuitów. W roku 1641 przyjął święcenia kapłańskie, a potem śluby zakonne. Trzy lata później wypłynął jako misjonarz do Batawii (Jawa) i dotarł do Chin. Po drodze odmówił jeszcze propozycji króla portugalskiego i ofiarowanym urzędom i zaszczytom.

Oprócz chrześcijaństwa popularyzował w Chinach zachodnią naukę, głównie matematykę i astronomię – to dzięki niemu powstały pierwsze chińskie tablice logarytmiczne. Wiedza naukowa, którą mógł tam zaimponować, pomogła mu w pracy misjonarza.  Wraz ze swym uczniem Xue Fengzuo (Lie Fong Tsu,) wydał dzieło Obliczanie zaćmień według metod zachodnich (天步真原, Tiānbù zhēnyuán).  Zyskał przychylność cesarza Shunzhi, który zaopatrzył go w list żelazny i pozwolił na ewangelizację Mandżurii. Zmarł w 1656 roku.


[1] Sol illustratus ac propugnatus, Fryburg 1626, drukarnia T. Meyer
[2] Zapomniany misjonarz polski, Ks. E. Kosibowicz T. J., Przegląd Powszechny 1929, Rok XLVI, Tom 181 (styczeń – luty – marzec)


Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii Historia, plamy słoneczne (sunspots), Smogulecki Mikołaj i oznaczony tagami , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s