ptak, który je widelcem


http://farmaster.pl/article.html?newsid=2090&title=skrzydlaci-mysliwi-w-masce-zorro

Dzierzba białoczelna, fot. Reuven Yosef

Co można napisać ciekawego o Słońcu opisując zachowanie ptaków, które posługują się widelcem?

Zwierzęta mają różne wzory sierści czy upierzenia. Służą im do maskowania się w otoczeniu, udawania kogoś innego, odstraszania innych zwierząt lub wprowadzenia ich w błąd. Jednak przydatność niektórych wzorów nie od razu jest oczywista.  Oglądałem kiedyś rewelacyjne reportaże Wajraka, bohaterem jednego z nich była dzierzba. To uroczy mały ptaszek, który poluje na wszystko, co uda mu się złapać – owady, polne myszy, jaszczurki – i nadziewa na kolce tarniny lub ostre gałązki krzaków. Może ma to więcej wspólnego z nabijaniem na pal niż z widelcem, ale zastosowanie ma dokładnie takie. Dzierzba nie ma szponów jak jastrząb czy orzeł, ale ma równie skuteczne sposoby unieruchomienia ofiary. Polskie dzierzby – srokosz i gąsiorek mają ciemną pręgę na głowach, podobnie jak dzierzby białoczelne.

http://www.rolexawards.com/profiles/associate_laureates/reuven_yosef/photos__videos

prof. Reuven Yosef z Ben Gurion University w Izraelu

Prof. dr hab. Piotr Tryjanowski

prof. Piotr Tryjanowski z Instytutu Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu

http://zbiep.amu.edu.pl/kudlaty/pl/

dr Piotr Zduniak z Zakładu Biologii i Ekologii Ptaków Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Ptaki noszą maskę Zorro, żeby lepiej widzieć – potwierdzają to wyniki badań izraelskich i polskich naukowców opublikowane w Behavioral Ecology [1]. Taki wzór upierzenia pełni rolę taką jak okulary przeciwsłoneczne i pomaga ptakom polować.

Wzór złodziejskiej maski na oczach pojawia się u zwierząt dość często, mógł ewoluować niezależnie u różnych gatunków i służyć różnym celom (taki wzór ma np. rzekotka krzyżowa, żołędnica, szop pracz, tchórz czarnonogi, dzierzba).

http://farmaster.pl/article.html?newsid=2090&title=skrzydlaci-mysliwi-w-masce-zorro

Dzierzba białoczelna, fot. Reuven Yosef

http://wyborcza.pl/55,75400,11179874,,,,11181061.html

Dzierzba gąsiorek (fot. A. Wajrak)

http://www.gocitygirl.com/en/GoFashion/?blogId=5875

pani w masce Phylis Cohen

http://en.wikipedia.org/wiki/Template:POTD/2007-01-17

Szop pracz

http://iitv.info/zorro-1957/

Zorro w masce Lisa

Indianin Xingu z Amazonii

Naukowcy obserwowali polujące dzierzby w okolicy Eljatu. To najbardziej wysunięte na południe miasto Izraela.

– Może głupio się przyznać jako naukowcowi, ale na trop naprowadziła nas stara indiańska legenda mówiąca, że malowanie się wojowników, szczególnie w okolicach oczu, nie tylko miało przestraszyć wrogów czy miało znaczenie rytualne, ale chodziło również o to, by lepiej on widział – mówi prof. Tryjanowski. Otóż światło odbijające się wokół oczu, gdy patrzymy pod słońce, może utrudniać nam patrzenie i zakłócać obraz. A malowanie na ciemny kolor temu odbiciu zapobiega albo je bardzo ogranicza.

Dzierzby polują z zasadzki. Siedzą na jakimś krzaku, czubku drzewa lub kablach linii energetycznych i gdy tylko zauważą ofiarę, spadają na nią z góry. Co ciekawe, bardzo często jest to atak pod słońce. Chodzi o to, że gdyby dzierzba polowała ze słońcem, to zanim doleciałaby do ofiary, ta zostałaby spłoszona przez jej cień. Patrzenie pod słońce wymaga jednak ciemnej maski, która pochłania światło wokół oczu i zapobiega jego obijaniu się i zakłócaniu tego, co dzierzby widzą.

Aby potwierdzić tę hipotezę, badacze złapali kilka ptaków, zamalowali czarne maski na biało nieszkodliwą dla ptaków farbą i obserwowali ich zachowanie porównując z grupą kontrolną, normalnie ubarwioną. Testowane ptaki przestały polować pod słońce, ale a w miarę złuszczania się farby, powracały do swoich strategii łowieckich. Prawdopodobnie taki wzór jest również dodatkowym kryterium doboru naturalnego, jako preferowany przez samice. Może oznaczać lepszego myśliwego, który łatwiej zapewni pożywienie dla piskląt.

Zjawisko to można zaobserwować nie tylko malując dzierzby na biało. Podobny efekt daje zamontowanie w oknie moskitiery. W sprzedaży dostępne są dwa rodzaje siatek – czarna i biała. Można zauważyć, że przez czarną po prostu lepiej widać, bo powoduje mniejsze rozproszenie światła.

allegro.pl

czarna siatka moskitiery

allegro.pl

biała siatka moskitiery

http://www.swiatobrazu.pl/recenzja_profesjonalny_monitor_do_fotografii__eizo_coloredge_cg242w.html,1

Monitor EIZO z kapturem

http://en.wikipedia.org/wiki/File:Canon_EF_28-105_3.5-4.5_USM_II_with_and_without_Lens_Hood.jpg

Obiektyw Canon z osłoną przeciwsłoneczną

Jeszcze inny rodzaj wpływania na „widzenie” obrazu stosują fotograficy – zakładają na obiektywy aparatów stożkowe osłony (lub w kształcie tulipana – zależnie od mechanizmu obiektywu) o matowoczarnych ściankach wewnętrznych. Taka osłona eliminuje boczne promienie światła pochodzące spoza kadru. Wprawdzie nie biorą one udziału w tworzeniu obrazu, ale ulegając wielokrotnym odbiciom wewnątrz obiektywu powodują spadek kontrastu oraz takie defekty jak flara czy bliki. Kształt i kąt rozwarcia osłony powinny być dostosowane do kąta widzenia obiektywu.

Również graficy i operatorzy DTP stosują podobne osłony na monitory komputerów. Takie kaptury poprawiają komfort pracy i przydają się w miejscach, gdzie boczne światło może negatywnie wpływać na postrzeganie wyświetlanego obrazu. Dotyczy to przede wszystkim ciemnych obszarów, które w jasnym otoczeniu mogą po prostu nie być widoczne na monitorze. Takie kaptury redukują odbicia światła zewnętrznego od ekranu monitora, poprawiają środowisko pracy do lepszego zarządzania barwą, zmniejszają zmęczenie oczu podczas pracy (można ustawiać niższe parametry wyświetlania, co znacznie wydłuża żywotność ekranu).

Ciemne niebo jest coraz rzadszym doświadczeniem. Sztuczne zaświetlenie nieba jest bardzo poważnym problemem nie tylko dla miłośników nocnych obserwacji ale także dla samego zdrowego życia. Ponad 90% ludności Ziemi żyje na obszarach gdzie obserwacja Drogi Mlecznej graniczy z cudem, a często jest wręcz niemożliwa. Rozproszone w zanieczyszczeniach powietrza światło miasta uniemożliwia dobre widzenie szczegółów nieba. Tu nie pomogą już czarne obwódki wokół oczu. W miejscach, gdzie wciąż jeszcze można obserwować ciemne niebo tworzy się tzw. rezerwaty lub parki ciemnego nieba. Taki park powstał na pograniczu Polski i Republiki Czeskiej (obszar 75 kilometrów kwadratowych) na terenie Gór Izerskich.


[1]Yosef R., Zduniak P., Tryjanowski P. 2012. Unmasking Zorro: functional importance of the facial mask in the Masked Shrike (Lanius nubicus). Behavioral Ecology 23: 615-618


Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Życie na Ziemi i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s