Thomas Harriot – pierwszy, ale ostatni


http://www.astro.umontreal.ca/~paulchar/grps/site/images/harriot.html

Thomas Harriot (1560 – 1621)

Cofnijmy się kilka miesięcy przed obserwacje Fabriciusów. W grudniu 1610 roku za pomocą teleskopu angielski uczony Thomas Harriot prowadził obserwacje tarczy Słońca. Zanotował 8 grudnia 1610 roku obserwację plam słonecznych i, chociaż wspominał o tym angielskim korespondentom, to nie opublikował nigdzie tych informacji, odczytano je dopiero po 200 latach.

Gdyby Harriot miał w sobie tyle żądzy sławy, co Galileusz – nie byłoby Galileusza. I kilku innych osobistości nauki również…

http://www.astro.umontreal.ca/~paulchar/grps/site/images/harriot.1.html

Szkic z notatnika Thomasa Harriota opatrzony datą 8 grudnia 1610 – pierwszy (europejski) zapis plam słonecznych.

Thomas Harriot pozostawił 199 rysunków plam słonecznych sporządzonych w czasie od 8 grudnia 1610 do 18 stycznia 1613 roku. Zauważył je podczas obserwacji księżyców Jowisza, które prowadził od 17 października 1610 roku d0 26 lutego 1612. Na podstawie uzyskanych danych określił okresu obrotu Słońca wokół swej osi.

Harriot obserwował tarczę słońca 8 grudnia rano z rezydencji w Syon, gdy słońce znajdowało się na wysokości około 7-8 stopni, było mroźnie a nad Tamizą unosiła się mgła, Harriot pisze, że obserwował plamy raz lewym, a raz prawym okiem, ale po kilku minutach obraz słońca stał się zbyt ostry.

Reprodukcja szkicu pochodzi z pracy W.M. Mitchell, 1916, The History of the discovery of the solar spot, Popular Astronomy. Potem, na podstawie jego Sidereus Nuncius wyznaczył w 1610 roku najdokładniejszy wówczas okres obiegu Kallisto wokół Jowisza. Jednak po tym porzucił ten obszar badań. Warto jednak przyjrzeć się bliżej osobie Thomasa Harriota.

Ten badacz wykonał wiele obserwacji jako pierwszy: w roku 1607 obserwował kometę, która jeszcze wtedy nie nazywała się kometą Halleya (jednak to dopiero Halley przewidział datę jej kolejnego pojawienia się), w 1609 roku – przed Galileuszem obserwował Księżyc i sporządził jego mapę,  zmierzył współczynniki załamania kilkunastu substancji, a 20 lat przed Snelliusem – w 1601 roku odkrył prawo załamania światła.

http://proto57.wordpress.com/2009/07/01/thomas-harriot-algonquian-and-optics/

Mapa Księżyca wykonana przez Thomasa Harriota
26 lipca 1609 – przed Galileuszem

Obserwacje astronomiczne i właściwe – matematyczne wypełniają końcowy okres burzliwego życia Thomasa Harriota, który był oprócz tego podróżnikiem, etnografem, historykiem, matematykiem, lingwistą i poetą. W 1584 statki królowej Elżbiety pod dowództwem Waltera Raleigha dotarły do Outer Banks w dzisiejszej Karolinie Północnej, a wracając do Europy, zabrały ze sobą dwóch Indian szczepu Roanoke rdzennych Indian Virginii na dwór królowej Elżbiety, gdzie Thomas Hariot nauczył się od nich języka algonkińskiego i tłumaczył Biblię wg specjalnie utworzonego alfabetu fonetycznego.

http://proto57.wordpress.com/2009/07/01/thomas-harriot-algonquian-and-optics/

Strona zapisana za pomocą alfabetu fonetycznego stworzonego dla jęzuka algonkińskiego przez Thomasa Harriota

Harriot (wraz z rysownikiem Johnem Whitem) uczestniczył osobiście w następnej wyprawie, która nie miała w sobie nic z dyplomacji i nie różniła się niczym od innych awanturnicznych i kolonizacyjnych wypraw do Nowego Świata. Podczas rejsu uczył kapitana statku nowych metod nawigacji.

Harriot jako pierwszy publikował badania nad parabolicznym torem pocisku, biorąc pod uwagę składową pionowej grawitacji oraz składową poziomą – opór powietrza. Galileusz eksperymentował z pociskami kilka lat później. Badania nad prawem ciążenia, eksperymenty artyleryjskie miały swą inspirację ze strony jego mecenasów: Sir Walter Raleigha oraz Henry’ego Percy.

http://earlymodernengland.com/2010/02/the-art-of-gunnery-in-renaissance-england/

Szkic do eksperymentu ze spadającymi ciałami z użyciem wagi wykonany w 1600 roku przez T. Harriota i podobny z książki Gravesande (1742).
Z prawej – weryfikacja eksperymentu Harriota w Instytucie w Toronto
(The art of gunnery in Renaissance England, Steven Walton)

W 1588 ukazał się A Briefe And True Report of the new found land of Virginia, of the commodities and of the nature and manners of the naturall inhabitants Thomasa Harriota, skierowany przede wszystkim do wpływowych i bogatych osób raport o zasobach, przyrodzie i mieszkańcach oraz  możliwościach ekonomicznych Virginii.

Ilustracja Johna White’a
do opracowania Harriota o Virginii (str. 113)

4 listopada 1605 roku Harriot miał nieszczęście gościć w Syon House (gdzie potem zamieszkiwał i prowadził obserwacje astronomiczne) na obiedzie u swego mecenasa, 1593 by Henry’ego Percy, hrabiego Northumberland, gdzie spotkał Thomasa Percy, który okazał się kluczowym spiskowcem w tzw. spisku prochowym. Dzięki znajomości z nim oraz astrologiem Johnem Dee, Harriot trafił do więzienia Gatehouse w Westminster, oskarżony przez króla Jakuba I.  Hrabia Northumberland został skazany na karę dożywotniego więzienia , gdzie Harriot regularnie go odwiedzał. Odwiedzał tam również pierwszego swego opiekuna – Sir Raleigha, osadzonego i skazanego na śmierć za zdradę stanu.

Harriot at Syon Park

Harriot at Syon Park (Photo credit: Wikipedia)

W Syon House Harriot prowadził korespondencję z Keplerem, rozważając między innymi problem, jaki napotkał podczas podróży statkiem Raleigha, dotyczący optymalnego upakowania kul armatnich. Wynik tych rozważań należy do Keplera i znany jest jako postulat Keplera, który znalazł dopiero XX wieku podstawy teoretyczne matematycznego dowodu(1953 r. László Fejes Tóth) a pełen dowód z zastosowaniem komputerowej analizy symbolicznej przeprowadził w 1998 roku Thomas Hales.

Prawie sto lat przed niemieckim matematykiem Gottfriedem Leibnizem, Harriot opracował binarny system liczbowy, który stał się podstawą działania komputerów. Pozostawione dokumenty zawierają operacje dodawania, odejmowania i mnożenia trójskładnikowych i wyższych układów liczb. Do niego za to należą zasady rozwiązywać wielomianów aż do piątego stopnia.

http://en.wikipedia.org/wiki/File:Thomas_Harriot_Memorial_Plaque_%28Syon_Park,_London%29_.jpg

This plaque was erected in July 2009 in the grounds of Syon House (West London) to commemorate the 400th anniversary of Thomas Harriot’s drawings of the moon using a telescope. This is generally considered to be the first astronomical use of the Telescope. (Wikipeida)

Harriot zmarł w Londynie 2 lipca 1621 roku z powodu nowotworu nosa, prawdopodobnie związanego z intensywnym zażywaniem tabaki, promował też (z przyczyn zdrowotnych) zwyczaj palenia tytoniu. W miejscu, gdzie został pochowany stoi dziś budynek Bank of England.

Pokaz slajdów wymaga JavaScript.

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Historia, plamy słoneczne (sunspots) i oznaczony tagami , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s